NAGPALAGLAG AKO NOONG NASA KOLEHIYO PA AKO—PERO GABI-GABI, NAKIKITA KO ANG DALAWANG MUNTING KAMBAL NA BABAE SA AKING BINTANA NA UMIIIYAK AT NAGTATANONG: “MAMA, BAKIT HINDI MO KAMI HINAYAANG MABUHAY?”

Sinabi ng asawa kong si Marco nang umagang iyon na maghanda na raw ako dahil dadalhin ako ng kanyang ina sa isang albularyo na nagbibigay ng halamang gamot para magkaanak.

Hindi man lang niya ako tiningnan habang nagsasalita.

Malamig ang kanyang boses.

Matigas ang kanyang mukha na parang bato.

Abala lamang siya sa paglalagay ng kanyang mga gamit sa lumang leather bag habang naghahanda kaming umalis ng bahay.

“Marco, pakiusap…” mahina kong tawag habang pinipigilan ang pagluha.

“Galit ka pa rin ba sa akin? Maaari ba tayong mag-usap nang maayos?”

Hindi man lang siya tumigil.

Malamig siyang sumagot.

“Liza, wala akong oras para sa mahahabang usapan. Naghihintay na si Mama. Gawin mo na lang ang sinabi ko. Magbihis ka na.”

Mabigat ang mga hakbang kong pumasok sa silid.

Nanginginig ang mga tuhod ko.

Pakiramdam ko ay marumi ako.

Makonsensya.

Ngunit sa kabila ng lahat, may munting pag-asa pa rin akong kumakapit sa puso ko.

Baka kung sasama ako sa lugar na iyon at sa wakas ay magbuntis, mapapatawad ako ni Marco.

Baka muli niya akong ngitian.

Ngunit hindi nagtagal ang pag-asang iyon.

Habang nagbibihis ako, muli silang nagpakita.

Ang kambal.

Ang dalawang batang babae.

At muli nila akong binalaan.

Nabitawan ko ang damit na hawak ko nang makita ko sila.

Nakatayo sila sa tabi ng aparador.

Magkapareho ang kanilang mukha.

Pareho silang nakasuot ng puting bestida.

Maputla.

Tahimik.

Ngunit ang kanilang mga mata ay puno ng galit.

“Mama…” bulong ng una.

Parang kutsilyong sumaksak sa puso ko ang kanyang tinig.

“Saan ka pupunta? Akala mo ba makakatakas ka sa amin?”

Lumapit naman ang isa pa.

Nakunot ang kanyang maliit na mukha.

“Maghahanap ka na naman ng sanggol, hindi ba?”

“Binabalaan ka namin.”

“Huwag mong subukang dayain kami.”

“Hindi mo maaaring pilitin ang isang bata na pumasok sa sinapupunan mo.”

Napahagulgol ako.

Napaluhod sa sahig habang hawak ang aking ulo.

“Pakiusap!”

“Maawa kayo!”

“Hayaan ninyo akong mamuhay nang tahimik!”

Narinig ni Marco ang malakas kong pag-iyak.

Agad siyang pumasok sa kwarto.

Nakita niya akong nakaupo sa sahig, nanginginig at nakatakip ang mga kamay sa aking mga tainga.

Sa sobrang takot, sinabi ko sa kanya ang mga narinig ko.

Ngunit sa halip na maawa, lalo siyang nainis.

“Ano ba naman, Liza!”

“Parang ikaw lang ang unang babaeng nagpalaglag sa buong mundo!”

“Ano ba ang gusto nila?”

“Bakit hindi ka nila tantanan?”

Huminga siya nang malalim at nagkrus ng mga braso.

Tumingin siya sa paligid ng kwarto.

Wala siyang nakitang kahit ano.

Para sa kanya, walang kambal.

Walang multo.

Walang espiritu.

Ang nakita lang niya ay ang asawa niyang wasak na wasak na.

“Tumayo ka nga riyan!”

sigaw niya.

“Sawang-sawa na ako sa mga kuwento mong espiritu araw-araw!”

“Kung ano man ang gusto nila, sabihin mo sa kanila na layuan na tayo!”

“Halika na. Naghihintay si Mama.”

Pinunasan ko ang aking mga luha.

Nagpalit ng damit.

At tahimik na sumunod.

Pumunta pa rin kami sa lugar na itinuro ng kanyang ina.

Naghihintay na si Aling Nena, ang biyenan ko, sa terminal ng jeep.

Mula roon ay bumiyahe kami papasok sa isang liblib na baryo sa lalawigan.

Sa dulo ng makitid na daan ay may isang maliit na bahay na yari sa kahoy.

Amoy tuyong dahon.

Mga ugat ng halaman.

At mga lumang halamang gamot.

Sa loob ay may matandang babaeng nakaupo sa banig.

Kulay pilak na ang kanyang buhok.

Matalim ang kanyang mga mata.

Agad lumapit si Aling Nena.

“Aling Rosa, ito po ang anak ko at ang asawa niya.”

“Dalawang taon na silang kasal pero wala pa ring anak.”

“Pakiusap, tulungan ninyo sila.”

Matagal akong tinitigan ng matanda.

Napakalalim ng kanyang tingin.

Parang binabasa niya ang buong pagkatao ko.

Hindi siya nagtanong ng marami.

Hindi rin siya nagsalita agad.

Dahan-dahan siyang yumuko at kumuha ng maliit na tasa mula sa isang malaking tapayan.

May lamang maitim at malapot na likido.

Iniabot niya iyon sa akin.

Bigla akong kinabahan.

Naalala ko ang sinabi ng kambal isang oras lamang ang nakalipas.

“Huwag mong subukang dayain kami.”

Nanginig ang aking kamay habang hawak ang tasa.

Tinapik ako ni Aling Nena sa braso.

“Ano pa ang hinihintay mo?”

“Inumin mo na.”

“Iyan ang maglilinis sa iyong sinapupunan at magbibigay sa akin ng mga apo.”

Tahimik lang si Marco.

Nakatayo siya sa gilid.

Walang emosyon ang kanyang mukha.

Naghihintay lamang kung ano ang gagawin ko.

Pumikit ako nang mahigpit.

Huminga nang malalim.

At saka ko isinubo ang mapait na likido.

Parang apoy itong bumaba sa aking lalamunan hanggang sikmura.

Napangiwi ako sa sobrang pait.

Ngumiti ang matandang babae.

At dahan-dahang tumango.

“Ngayon,” sabi niya,

“madali ka nang magbubuntis.”

Ngunit sa mismong sandaling iyon…

May malamig na hangin na dumaan sa loob ng bahay.

At sa sulok ng silid—

nakita kong muli ang dalawang kambal.

Nakatayo sila sa dilim.

Tahimik.

Nakatitig sa akin.

At sa unang pagkakataon…

ngumiti sila.

Ngunit hindi iyon ngiti ng masasayang bata.

Iyon ay ngiti ng mga batang may alam na lihim na hindi pa namin natutuklasan.