MULA NANG MAGKASAKIT ANG AKING AMA, NAGPULONG ANG BUONG PAMILYA AT NAGKAISA KAMI SA ISANG DESISYON: ANG ASAWA KO ANG MAGRERESIGN SA KANYANG TRABAHO UPANG ALAGAAN SIYA SA BAHAY.

BAHAGI 2 (WAKAS)

“Naku, Mare, kung alam mo lang,” bulong ng aking hipag na may kasamang mapait na tawa. “Yung perang ibinibigay namin buwan-buwan para kunwari ay suweldo niya sa pag-aalaga kay Tatay? Saan mo nakikita? Doon sa sugalan sa kabilang kanto! At ang matanda? Kung hindi pa dahil sa mga kapitbahay na nagdadala ng pagkain, baka natuyo na ang lalamunan niyan sa gutom!”

Nanginig ang buong katawan ko. Ang mga salitang iyon ay parang kulog na nagwasak sa aking puso. Ang akala kong huwarang asawa, ang pinupuri ng lahat na mabuting manugang, ay isang malaking kasinungalingan lamang pala.

Hindi ako gumawa ng ingay. Dahan-dahan akong lumapit sa bintana ng silid ng aking ama upang sumilip. Ang sumunod kong nakita ay sapat na upang mag-alab ang aking galit.

Ang aking ama ay nakahiga sa manipis na banig, marumi ang damit, at pilit na inaabot ang isang basong tubig na malayo sa kanyang higaan. Habang ang aking asawa? Nakaupo ito sa sahig, abalang-abala sa pagpindot sa kanyang telepono habang may hawak na sigarilyo. Naroon sa tabi niya ang mga online gambling app na bukas na bukas ang screen.

Bigla kong naalala ang gabing tumawag ako kung saan hingal na hingal siya. Hindi pala dahil binubuhat niya si Tatay—kundi dahil sa tindi ng tensyon at kaba habang natatalo sa sugal sa kanyang telepono!

“Napakawalang-hiya mo!” sigaw ko sabay tulak nang malakas sa pinto.

Nataranta ang aking asawa at mabilis na itinago ang telepono. “A-Asawa ko? Nakauwi ka na pala… bakit hindi ka nagsabi? Para nkapagluto ako—”

“Magluto? O baka para makapagpanggap ka na naman?” saksak ko sa kanyang mga salita habang umaagos ang aking mga luha. Lumapit ako kay Tatay at agad siyang niyakap. Ramdam ko ang panginginig ng kanyang payat na katawan. “Patawad, Tatay… patawad kung naiwan ka sa kamay ng demonyong ito.”

Pumasok na rin sa loob ang aking hipag at mga kapatid na narinig ang kaguluhan. Dito na lumabas ang lahat ng katotohanan. Ipinakita ng mga kapitbahay ang mga bidyo kung saan umaalis ng bahay ang aking asawa tuwing gabi upang pumunta sa mga ilegal na sugalan, habang iniilingan lang ang umiiyak kong ama sa loob ng bahay. Ang perang pinaghirapan ng aking mga kapatid ay napunta lahat sa kanyang bisyo.

“Umalis ka sa bahay na ito!” sigaw ko habang isinusuka ang lahat ng natitirang pagmamahal ko sa kanya. “Hinding-hindi ko mapapatawad ang ginawa mo kay Tatay! Maghanda ka dahil hindi lang hiwalayan ang haharapin mo, kundi demanda para sa pang-aabuso at pagnanakaw!”

Nawalan ng kulay ang kanyang mukha. Sinubukan niyang lumuhod at humingi ng tawad, ngunit itinulak siya ng aking mga kapatid pabas ng bahay kasama ang kanyang mga gamit.

Matapos ang bagyong iyon, nagbago ang sistema ng aming pamilya. Nagdesisyon akong mag-work mula sa bahay upang ako mismo ang mag-alaga kay Tatay, sa tulong pa rin ng aking mga kapatid na mas naging malapit sa isa’t isa.

Habang pinapakain ko si Tatay ng mainit na sopas, hinawakan niya ang aking kamay at ngumiti nang mahina—isang ngiti ng kaligtasan at kapayapaan. Batid kong magiging mahaba ang proseso ng paghilom ng aming pamilya, ngunit nagpapasalamat ako na bago pa naging huli ang lahat, nabuwag ang mapagpanggap na mukha ng kataksilan sa ilalim ng aming sariling bubong.