INIWAN NIYA ANG ASAWA NANG 8 BUWAN PARA SA KABIT, PERO NANG BUMALIK SIYA SA GABI NG LAMAY PARA AGAWIN ANG ₱25 MILYON, ISANG PINTONG BINUKSAN NG BABAE ANG NAGPAKITA NG TUNAY NA KARMA

Akala ni Gabriel, ang gabi ng lamay ang pinakamadaling oras para durugin si Mira.
Akala niya, dahil bagong libing ang mga magulang nito, wala na itong lakas lumaban.
Akala niya, isang pirma lang ang kailangan para makuha niya ang ₱25 milyon.

Pero noong gabing iyon, mali ang lahat ng akala niya.

Walong buwan nang parang multo si Mira Villanueva sa sarili niyang bahay sa Lipa, Batangas. Walong buwan mula nang umalis ang asawa niyang si Gabriel at lumipat sa isang mamahaling condo sa BGC kasama ang babaeng ipinagpalit sa kanya—si Bianca.

Noong una, araw-araw siyang tumatawag. Nang tumulo ang bubong ng bahay dahil sa malakas na ulan, hindi sumagot si Gabriel. Nang ma-ospital ang nanay ni Mira dahil sa hirap sa paghinga, seen lang ang mensahe niya. Nang ma-stroke ang tatay niya, ni isang tanong ay wala.

Ang tanging natanggap niya mula rito sa loob ng walong buwan ay isang malamig na text:

“Tumigil ka sa drama mo. Buhay ka pa naman.”

Pero may mga sakit na hindi naghihintay ng tamang panahon.

Isang gabi, habang pauwi mula sa Tagaytay matapos bumisita sa kamag-anak, naaksidente ang mga magulang ni Mira sa highway. Wala nang nagawa ang mga doktor. Sa isang iglap, nawala ang dalawang taong hindi kailanman bumitaw sa kanya.

Kinabukasan, habang nanginginig pa ang mga kamay niya sa paghawak ng rosaryo ng nanay niya, dumating si Attorney Mercado, ang matagal nang abogado ng pamilya.

“Mira,” mahinang sabi nito, “iniwan sa iyo ng mga magulang mo ang bahay sa Lipa, ang maliit na commercial building sa Tanauan, ang savings nila, at ang life insurance. Umaabot lahat sa mahigit ₱25 milyon.”

Hindi nakaramdam ng saya si Mira. Paano siya matutuwa sa perang kapalit ay katahimikan ng dalawang taong pinakamamahal niya?

Dumating ang gabi ng lamay. Amoy kandila, sampaguita, kape, at luha ang buong bahay. Nakasuot si Mira ng itim na bestida, maputla, namamaga ang mata, at halos hindi makatayo sa pagod at lungkot.

Bandang alas-onse ng gabi, nang unti-unti nang umuwi ang mga kapitbahay at kamag-anak, bumukas ang mabigat na pinto ng bahay.

Hindi kumatok si Gabriel.

Ginamit niya ang susi na walong buwan na niyang ayaw ibalik.

Pumasok siya na parang siya pa rin ang hari ng bahay. Plantsado ang polo, mamahalin ang relo, at matalim ang tingin. Sa likod niya, nakasandal sa pintuan si Bianca, naka-cross arms, may mapang-uyam na ngiti sa labi.

Para bang nanonood lang siya ng teleseryeng siya ang kontrabida.

Lumapit si Gabriel sa lumang mesang narra ng pamilya Villanueva at ibinagsak ang isang makapal na folder.

“Pirmahan mo ’yan,” malamig niyang utos.

Dahan-dahang binuksan ni Mira ang folder. Mga dokumento iyon—special power of attorney, authorization sa bank accounts, at papeles para maibenta ang commercial building na pinagpaguran ng tatay niya sa loob ng dalawampung taon.

“Hindi,” sabi ni Mira.

Isang salita lang. Pero sapat iyon para magdilim ang mukha ni Gabriel.

Sa pitong taon nilang kasal, sanay siya na tahimik si Mira. Sanay siyang kapag sumigaw siya, yuyuko ito. Kapag nagalit siya, hihingi ito ng tawad kahit wala namang kasalanan. Kapag nang-insulto siya, iiyak ito sa kusina nang walang nakakakita.

Pero ngayong gabi, may namatay sa loob ni Mira kasama ng kanyang takot.

Sumugod si Gabriel. Hinawakan niya nang marahas ang buhok ni Mira at hinila paatras ang ulo nito.

“Asawa pa rin kita,” singhal niya. “Kung ano ang pera mo, pera ko rin. Huwag kang magpakatanga.”

Napaluha si Mira sa sakit. Sa paghatak niya, tumama ang labi niya sa gilid ng upuan. Nalasahan niya ang dugo.

Sa may pintuan, tumawa si Bianca.

“Pirmahan mo na kasi,” sabi nito. “Para matapos na ’to.”

Tumingin si Mira kay Gabriel. Nanginginig ang katawan niya, pero diretso ang tingin.

“Hawakan mo pa ako ulit,” bulong niya, “at ipapakita ko sa lahat kung anong klaseng halimaw ka.”

Tumawa si Gabriel.

“Sinong maniniwala sa’yo?”

Doon kumilos si Mira.

Kinuha niya ang mabigat na dekorasyong kristal na hugis sarimanok sa ibabaw ng mesa—paborito iyon ng tatay niya—at buong lakas na inihampas sa pulso ni Gabriel.

Sumigaw ito sa sakit.

Napaatras si Bianca. Nawala ang ngiti sa mukha niya.

“Baliw ka!” sigaw ni Gabriel.

Tumayo si Mira. Nanginginig siya, may dugo sa labi, pero sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang biktima.

“Tapos na,” sabi niya.

Muling sumugod si Gabriel, pero mabilis siyang umiwas. Bumangga ito sa aparador, dahilan para mahulog at mabasag ang lumang plorerang minana pa ng nanay ni Mira.

Kinuha ni Mira ang cellphone niya at binuksan ang camera.

“Baba mo ’yan!” sigaw ni Gabriel.

“Ulitin mo,” hamon ni Mira habang nakatutok ang camera. “Sabihin mo sa video kung paano ka pumasok sa bahay ng patay kong magulang para pilitin akong ibigay sa’yo ang mana ko.”

Namumutla si Bianca. “Mira, huwag ka nang gumawa ng eksena.”

Napatawa nang mapait si Mira.

“Pumasok kayo sa bahay ng patay kong magulang para nakawan ako, tapos ako ang gumagawa ng eksena?”

Lumapit si Gabriel, nanginginig sa galit.

“Wala kang laban sa akin.”

Doon lumakad si Mira papunta sa malaking pinto ng bahay. Hinawakan niya ang seradura.

At nang buksan niya iyon nang todo, napatigil ang paghinga ni Gabriel.

Dahil sa labas ng gate, hindi lang pala hangin sa gabi ang naghihintay.

Nandoon ang barangay captain. Nandoon si Attorney Mercado. Nandoon ang dalawang pulis. At sa gitna nila, nakatayo ang sariling ina ni Gabriel—si Doña Leonora—may hawak na brown envelope at umiiyak sa kahihiyan.

Nanlaki ang mga mata ni Gabriel. Ang kanyang ina, si Doña Leonora, na kilala sa pagiging mahigpit sa dangal ng pamilya, ay hindi makatingin sa kanya.

“Ma?” nauutal na tawag ni Gabriel.

Humakbang pasulong ang matanda. Hindi nito pinansin ang anak; sa halip, lumapit ito kay Mira at niyakap nang mahigpit ang kanyang manugang. “Patawarin mo kami, hija. Hindi ko alam na hanggang dito ang narating ng kasamaang-loob ng anak ko.”

Inilabas ni Attorney Mercado ang mga dokumentong hawak niya. “Gabriel, bago pumanaw ang iyong mga biyenan, inasahan na nila ang ganitong pagkakataon. Alam nilang babalik ka para sa pera, kaya binago nila ang kanilang Last Will and Testament tatlong araw bago sila maaksidente.”

Binitawan ni Attorney ang isang pampasabog na katotohanan: “Dahil sa pag-abandona mo kay Mira nang lagpas sa anim na buwan at sa pagkakaroon mo ng kalaguyo, base sa Civil Code ng Pilipinas, wala kang karapatan sa kahit sentimo ng pamilyang ito. At ang mga dokumentong pinipirmahan mo ngayon?”

Ngumisi ang abogado. “Iyan ay isang Affidavit of Desistance na may kasamang Admission of Physical Abuse. Kapag pinirmahan mo iyan, aaminin mong pumasok ka nang sapilitan at nanakit sa lamay. Kapag hindi, ang mga pulis na nasa likod mo ang bahalang magdesisyon.”

Napatingin si Gabriel kay Bianca. Ang babaeng akala niyang kasama niya sa ginhawa ay dahan-dahang umatras, naghahanap ng pagkakataong makatakas. Nakita ni Gabriel ang takot sa mga mata nito—alam ni Bianca na wala na siyang mapapala sa lalaking wala nang pera at malapit nang makulong.

“Bianca, tulungan mo ako!” sigaw ni Gabriel.

Pero tumalikod si Bianca at mabilis na naglakad palayo, iniwan si Gabriel sa gitna ng mga taong kanyang kinamuhian.

Humarap si Mira kay Gabriel. Hindi na siya umiiyak. Ang kanyang mga mata ay parang bakal—malamig, matapang, at buo.

“Ang pera ng magulang ko ay gagamitin ko para sa katarungan, Gabriel,” marahang sabi ni Mira. “At ang ₱25 milyon na gusto mong agawin? Hindi mo man lang mahahawakan ang kahit isang piso nito habang nabubulok ka sa loob ng selda.”

Sa harap ng kanyang ina, sa harap ng batas, at sa harap ng alaala ng mga taong nilapastangan niya, gumuho ang mundo ni Gabriel. Ang huling narinig niya sa gabi ng lamay ay hindi ang pagtangis ng biyuda, kundi ang tunog ng posas na ikinakabit sa kanyang mga pulso—ang tunog ng karma na matagal na niyang inimbita.

Walong buwan siyang naghanap ng kaligayahan sa labas, pero sa loob ng bahay na gusto niyang nakawan, doon niya natagpuan ang kanyang huling hantungan.