“SANA HINDI MO SIYA PINATAY, TATAY”—NAGISING AKO SA MADALING-ARAW DAHIL SA MGA SALITANG IBINULONG NG AKING 4-BUWANG-GULANG NA SANGGOL, AT ANG NATUKLASAN KO PAGKATAPOS NOON AY NAGPAKILABOT SA AKING KALULUWA

“SANA HINDI MO SIYA PINATAY, TATAY”—NAGISING AKO SA MADALING-ARAW DAHIL SA MGA SALITANG IBINULONG NG AKING 4-BUWANG-GULANG NA SANGGOL, AT ANG NATUKLASAN KO PAGKATAPOS NOON AY NAGPAKILABOT SA AKING KALULUWA

Bigla akong napadilat.

Bandang alas-dos y medya ng madaling-araw nang magising ako dahil sa mahinang pag-ungol ng aking sanggol habang natutulog.

Tahimik ang buong silid.

Tanging mahinang ugong lamang ng bentilador sa kisame ang maririnig.

Pumikit-pikit pa akong humarap sa kuna ng anak ko at napangiti.

Ngunit agad na nawala ang ngiti ko nang malinaw kong marinig ang mga salita.

“Tatay… hindi mo sana siya pinatay.”

Nanlamig ang buong katawan ko.

Mabilis akong napaupo sa kama.

Parang tumigil ang tibok ng puso ko.

Nakatitig ako sa apat na buwang gulang kong anak na si Gabriel.

Nakahiga pa rin siya sa kanyang kuna.

Nakapikit ang mga mata.

Ngunit nanginginig ang kanyang mga labi.

At muli niyang sinabi iyon.

“Tatay… hindi mo sana siya pinatay.”

Napako ako sa kinauupuan.

Hindi ako makahinga.

Hindi ako makagalaw.

Ang asawa kong si Ramon ay wala sa bahay nang gabing iyon.

Nasa trabaho siya.

Isa siyang security officer sa isang kumpanya sa Taguig at naka-assign sa night shift.

Sa tabi ko, agad na napaupo ang nakababata kong kapatid na si Carla.

Nakatira muna siya sa amin upang tumulong sa pag-aalaga kay Gabriel.

Namumutla ang kanyang mukha.

“Nagsalita ba siya?” bulong niya.

“Narinig mo rin ba?”

Hindi ako nakasagot.

Hindi ko na alam kung mapagkakatiwalaan ko pa ang sarili kong pandinig.

Ilang minuto akong nakatitig lamang sa anak ko.

Pinilit kong kumbinsihin ang sarili ko na panaginip lang iyon.

Marahil ay pagod lang ako.

Marahil ay guni-guni lamang.

Ngunit sa kaibuturan ng puso ko, may nagsasabing may ibig sabihin ang mga salitang iyon.

Dumating ang umaga.

Habang pinapaliguan ko si Gabriel, paulit-ulit siyang nakatingin sa pintuan.

Parang may hinihintay.

Pagkatapos ay bigla siyang umiyak.

Noong una ay mahina lamang.

Ngunit nang bumukas ang pinto at pumasok si Ramon, agad itong naging malakas na sigaw.

Humahagulgol siya.

Parang takot na takot.

“Bakit ganyan siya umiyak?” tanong ni Ramon.

Hindi ako makasagot.

Nanginginig ang mga kamay ko.

Sinubukan kong iabot sa kanya ang sanggol.

Ngunit mahigpit na kumapit si Gabriel sa damit ko.

Ayaw bumitaw.

Ayaw lumapit sa kanyang ama.

Lumapit si Carla at siya ang bumuhat sa bata.

At sa mismong sandaling iyon…

Tumigil ang pag-iyak.

Tahimik.

Parang walang nangyari.

Nagkatinginan kaming lahat.

Maging si Ramon ay mukhang naguluhan.

Ngunit habang nakatingin ako sa kanya, may napansin ako.

May maliit na mantsa ng dugo sa kanyang uniporme.

“Anong nangyari diyan?” tanong ko.

Mabilis siyang tumingin sa damit niya.

“At iyon?”

“O, ito ba?” sagot niya agad. “Nagkatay kasi ako ng manok para kay Mama bago pumasok sa trabaho.”

Ngunit may kakaiba sa mga mata niya.

Parang may itinatago.

At lalo akong kinabahan.

Pagsapit ng gabi, muling nangyari ang hindi maipaliwanag.

Natutulog si Gabriel sa kanyang kuna.

Bigla na naman siyang nagsimulang magbulong.

Mahina.

Parang may kausap.

Sa pagkakataong ito, itinuro ng maliit niyang kamay ang aparador.

“Tela ni Tatay…” bulong niya.

“Alisin mo iyon…”

Nanginig ang mga kamay ko.

Dahan-dahan akong tumayo.

Lumapit sa aparador.

At marahang binuksan ito.

Nandoon ang isang pulang tela.

Maayos na nakatiklop.

Ngunit may mga tuyong mantsa ng dugo sa buong bahagi nito.

Agad akong napaatras.

At nang bahagya kong iangat ang tela, may nakita akong bagay sa ilalim.

Isang maliit na anting-anting.

Nakatali sa itim na sinulid.

Kumikinang ito sa ilalim ng ilaw.

Agad kong tinakpan ang bibig ko upang pigilan ang sariling mapasigaw.

Makalipas ang ilang segundo, narinig ko ang mga yabag ni Ramon sa pasilyo.

Mabilis kong itinago ang tela.

Isinara ang aparador.

At bumalik sa kama.

Nagkunwari akong natutulog.

Ngunit halos mabasag ang dibdib ko sa lakas ng tibok ng puso ko.

Doon ko napagtanto ang isang bagay.

Hindi basta nagbubulong ang anak ko.

Parang may gusto siyang sabihin.

Parang may gusto siyang ipaalam.

Parang may binabala siya sa akin.

Makalipas ang ilang minuto, lumapit si Ramon sa kuna.

Yumuko siya kay Gabriel.

At may ibinulong sa kanya.

Hindi ko narinig kung ano.

Ngunit sa mismong sandaling iyon, biglang dumilat nang malaki ang aking sanggol.

Diretsong tumitig sa kanyang ama.

Pagkatapos ay nagsimula siyang umiyak.

Mas malakas kaysa dati.

Mas matindi.

Parang takot na takot.

At habang umiiyak, bigla niyang kinamot ang mukha ni Ramon gamit ang kanyang maliliit na kuko.

Napaatras ang asawa ko.

Nagulat.

Nataranta.

At doon ko naramdaman ang malamig na takot na gumapang sa buong katawan ko.

Anuman ang lihim na itinatago ng asawa ko…

Mukhang alam na iyon ng apat na buwang gulang kong anak.