IBINIGAY NG INA ANG ISANG BATO NG KANYANG BATO PARA SA ASAWA, NGUNIT PAGKATAPOS NG DALAWANG ARAW, HINILING NG LALAKI ANG HIWALAYAN—HANGGANG SA ANG KANILANG ANAK AY NAGBULGAR NG KATOTOHANAN SA ISANG PANGUNGUSAP NA BABAGSAK SA KASO

IBINIGAY NG INA ANG ISANG BATO NG KANYANG BATO PARA SA ASAWA, NGUNIT PAGKATAPOS NG DALAWANG ARAW, HINILING NG LALAKI ANG HIWALAYAN—HANGGANG SA ANG KANILANG ANAK AY NAGBULGAR NG KATOTOHANAN SA ISANG PANGUNGUSAP NA BABAGSAK SA KASO

Hindi pa nagtatagal, nag-donate ng isang bato si Maria Santos para sa kanyang asawang si Miguel Santos sa Quezon City General Hospital.

Dalawang araw matapos ang operasyon, habang mahina pa siya at ramdam pa ang sakit sa katawan, lumapit si Miguel sa kanya at malamig na nagsalita.

“Natupad mo na ang tungkulin mo. Maghiwalay na tayo. Ang totoo, hindi kita kaya. At hindi kita minahal kailanman.”

Akala ni Maria ay nagbibiro siya.

“Hindi ako nagbibiro, Maria,” sagot niya nang kalmado.

Labinlimang taon silang mag-asawa. Nang magkasakit si Miguel, hindi nagdalawang-isip si Maria. Siya mismo ang unang nagpa-test para sa kidney transplant.

“Unahin niyo ako sa test. Kahit ano pa ’yan, gagawin ko,” sabi niya sa coordinator ng ospital. Hawak pa ng asawa niya ang kamay niya noon at tinawag siyang bayani.

Ngunit nang gumaling si Miguel, tila tapos na ang lahat para sa kanya.

At hindi lang iyon ang mas masakit.

Gusto niyang makuha ang buong kustodiya ng kanilang anak na si Sofia.

“Magpapagaling ka pa. Hindi ka pa stable,” sabi niya nang malamig.

“Niligtas ko ang buhay mo!”

“At pinapahalagahan ko ’yon. Pero ang pagpapahalaga ay hindi pag-ibig.”

Mas kinatakutan ni Maria ang mangyayari kay Sofia kaysa sa sarili niya.

Pag-uwi niya sa kanilang bahay sa Makati, parang bundok ang bawat hakbang sa hagdan. Mahigpit na kumapit si Sofia sa kanya.

“Masakit po ba, Mommy?”

“Kaunti lang. Kaya ko ’to.”

Ngunit halos hindi siya tingnan ni Miguel habang nakatutok sa kanyang cellphone.

Isang linggo ang lumipas, tiningnan ni Maria ang kanilang joint account. Libo-libong piso ang nawala—mga transfer na hindi niya pinayagan.

“Ire-reshape ko ang assets,” sabi ni Miguel. “Para sa future ko.”

“At para sa future natin?”

“May ‘atin’ pa ba? Nakipag-usap na ako sa abogado.”

Nagsampa siya ng diborsyo matapos ang operasyon ni Maria: hinihingi ang full custody, ang bahay, ang sasakyan, at pati ang ipon nito. Kinuwestiyon pa ang “emotional stability” ni Maria. Kinuha niya ang isa sa pinakamagaling na abogado sa bansa, si Atty. Daniel Reyes. Hindi kayang makipagsabayan ni Maria.

Pagkatapos ng unang hearing, naubos ang pera ni Maria at lumipat siya sa bahay ng kanyang kapatid sa Pasig.

Isang gabi bago ang susunod na pagdinig, pumasok si Sofia sa kama ng kanyang ina.

“Ayaw ko pong iwan ka, Mommy. Gusto ko po sa’yo tumira.”

“Hahanapan kita ng paraan. Mahal kita. Ayos lang ang lahat,” bulong ni Maria, kahit wala na siyang kasiguraduhan.

Sa korte, nagsalita si Atty. Daniel nang kumpiyansa.

“Ang akusadong si Maria Santos ay nagpapakita ng hindi matatag na emosyonal na kalagayan matapos ang operasyon.”

Tuwing susubukan niyang magsalita si Maria, agad itong sinasapawan ng pagtutol.

Hanggang sa biglang pumutol ang maliit na boses sa loob ng korte.

“Your Honor? Pwede po ba akong magsalita?”

Lahat ng mata ay napalingon.

Si Sofia ay nakatayo sa tabi ng tiyahin niya—maliit, ngunit matatag.

“Pwede ko po bang ipakita ang isang bagay na hindi alam ni Mommy?” kūsang tanong niya.