Bakit tila takot na takot si Elara sa pangalang Susan?

Isang gabi, habang nag-uusap sila, napansin niya ang pagbabago ng mukha ng bata.

“Tita Susan po…” mahina nitong sabi.

“Siya po sana ang padadalhan ko ng mensahe.”

“Ano ang nangyari?”

Napayuko si Elara.

Matagal siyang nanahimik bago nagsalita.

Noon nalaman ni Don Victorio ang lahat.

Kung paano sila iniwasan.

Kung paano sila pinagtawanan.

Kung paano ipinagkait sa kanila ang tulong sa mga panahong kailangan nila ito.

Ngunit mas nagulat siya nang may lumabas na mas malaking lihim.

May ilang lumang dokumentong itinago ang ina ni Elara.

Mga dokumentong may kinalaman sa isang lupang minana pa mula sa kanilang mga magulang.

Lupang matagal nang inaangkin ni Susan.

Sa tulong ng mga abogado ni Don Victorio, sinimulan nilang suriin ang mga papeles.

At doon lumabas ang katotohanan.

May karapatan pala ang ina ni Elara sa bahagi ng ari-arian.

Sa loob ng maraming taon, hindi niya ito nalabanan dahil wala siyang kakayahang kumuha ng abogado.

Nang malaman ni Susan na muling binubuksan ang usapin, agad siyang nagalit.

Ngunit sa pagkakataong ito, hindi na nag-iisa ang pamilya.

Dumaan ang mga buwan.

Nagkaroon ng mahabang proseso.

Maraming luha.

Maraming paghihintay.

Sa kabila ng banta at pananakot ni Susan, nanatiling matatag si Don Victorio. Hindi siya natinag sa mga maruming laro nito dahil hawak nila ang katotohanan na matagal nang ibinaon sa limot.

Nang dumating ang araw ng paghuhukom, tumayo ang hukuman sa panig ng katarungan. Ang lupang inangkin sa maling paraan ay tuluyang naibalik sa tunay na mga tagapagmana. Ang mukha ni Susan, na dati’y puno ng kapalaluan, ay napalitan ng pagkatalo at kahihiyan nang mapatunayan ang lahat ng kanyang pandaraya.

Nang matapos ang lahat, hindi kayamanan ang pinakamahalagang nakuha nila, kundi ang kalayaan. Sa wakas, ang pangalang “Susan” na dati’y nagdadala ng takot kay Elara ay naging simbolo na lamang ng isang masakit na nakaraan na nalampasan na nila.

Isang hapon, sa lupang dati’y pinagkait sa kanila, hinawakan ni Don Victorio ang balikat ni Elara. Napangiti ang bata—isang ngiting payapa, malaya, at punong-puno ng pag-asa para sa bukas na hindi na kailangang katakutan.

Tapos na ang bagyo. At sa paglubog ng araw, natutunan nilang ang katarungan, gaano man katagal hintayin, ay laging dumarating sa mga taong hindi sumusuko.