“Dinala ng asawa ko ang kabit niya sa bahay namin sa mismong kaarawan ko. Hindi niya alam na sa oras na makita ako ng babaeng iyon, bigla siyang iiyak.”

Akala ko normal lang ang araw na iyon.

Hindi pala.

Nagising ako nang maaga sa isang maliit na bahay sa Quezon City. Nagluto ako ng simple, bumili ng cake gamit ang sarili kong pera—mga ₱500 lang—at nagsuot ng puting bestida na binili ko sa Divisoria para lang “maging espesyal” kahit papaano ang kaarawan ko.

May maliit pa akong pag-asa.

Kahit konti lang.

Ang asawa ko, si Marco, ay nagbago nitong mga nakaraang buwan.

Laging late umuwi, laging nakatalikod kapag may ka-text, at laging malamig ang tingin sa akin.

Pero ayokong mag-isip ng masama.

Hanggang sa gabing iyon.

Nasa gitna ako ng pag-aayos ng mesa nang marinig ko ang pagbukas ng pinto.

Sunod ang yabag.

At tunog ng heels.

Natigilan ako.

Hindi siya nag-iisa.

Pumasok si Marco, hawak ang kamay ng isang babae.

Maganda siya.

Yung tipo ng ganda na napapatigil ka nang sandali.

Nakatayo ako sa gitna ng sala, hawak pa ang posporo para sa kandila.

Tumingin si Marco sa akin.

Walang emosyon.

“Dinala ko siya rito,” sabi niya.

“Dinala ko siya rito,” sabi ni Marco. Ang boses niya ay patag, walang bahid ng pagsisisi, tila ba isa lamang itong normal na pagpapakilala sa isang kaibigan. “Dito siya titira simula ngayon.”

Hindi ako gumalaw. Ramdam ko ang pagkapaso ng aking daliri dahil sa posporong unti-unti nang nauubos, ngunit hindi ko man lang ito naramdaman. Ang tingin ko ay nalipat sa babaeng nasa tabi niya. Maganda siya, oo. Pero habang tumatagal ang titig ko sa kanya, napansin ko ang isang bagay na nagpakaba sa akin.

Nang magtama ang aming mga mata, hindi siya tumingin nang may pagmamalaki o pang-aapi. Ang mga mata niya ay nanlaki, nanginginig, at unti-unting napuno ng luha.

Binitiwan niya ang kamay ni Marco.

“Hindi…” bulong niya, halos hindi marinig.

Dahan-dahan siyang lumapit sa akin. Hindi ako umatras. Pinanood ko lang siyang huminto sa harap ko, ang kanyang mga kamay ay nanginginig habang sinusubukang abutin ang aking pisngi.

“Ate?” pabulong niyang tawag.

Natigilan si Marco. Ang yabang sa mukha niya ay napalitan ng pagtataka. “Anong ibig mong sabihin? Magkakilala kayo?”

Hindi sumagot ang babae. Sa halip, lalong bumuhos ang luha niya habang nakatingin sa akin—sa akin na ang tanging kasalanan lang ngayong gabi ay ang maghanda ng simpleng cake para sa sarili ko.

“Ate, patawarin mo ako,” hagulgol niya, dahilan upang mapaluhod siya sa sahig. “Hindi ko alam… hindi ko alam na ikaw ang asawa niya. Sabi niya… sabi niya ay matagal na kayong hiwalay.”

Tumingin ako kay Marco. Ang lalaking akala ko ay nakalimot na sa akin, ang lalaking akala ko ay hindi na ako mahal, ay nakatayo lang doon, tuliro at bakas ang takot.

Ngumiti ako. Isang ngiting mapait, malamig, at walang natitirang pag-asa.

Inilapag ko ang posporo sa mesa. Pinatay ko ang kandila ng aking cake gamit ang aking mga daliri. Sa dilim ng sala, ramdam ko ang bigat ng katotohanan na hindi lang ang pagsasama namin ang namatay ngayong gabi.

“Tapos na ang kaarawan ko, Marco,” mahinahon kong sabi habang humahakbang patungo sa pinto. “At tapos na rin ang lahat sa atin.”

Hindi na ako lumingon. Hindi ko na hinintay ang paliwanag niya, o ang pagsusumamo ng babaeng naging biktima rin ng kasinungalingan ng lalaking minahal ko. Sa labas ng pinto, sinalubong ako ng malamig na hangin ng Quezon City—ang hangin ng kalayaan na hindi ko akalaing matitikman ko sa mismong araw ng aking pagkadurog.

Ang kuwentong ito ay nagtatapos sa pagpili ng karakter sa kanyang dignidad sa halip na manatili sa isang lason na relasyon. Sa iyong palagay, tama ba ang desisyon ng bida na umalis na lamang nang walang pasabi, o dapat pa ba siyang humingi ng paliwanag kay Marco?