“Masayang-masaya ang buong pamilya nang matagpuan ang matagal nang nawawalang anak na lalaki. Tanging ako lang ang nakaramdam na may mali, lalo na nang paulit-ulit niyang iniiwasan ang pagtingin sa mga lumang litrato.”

Sa araw na sinabi ng pamilya ko na natagpuan na nila ang nawawalang anak na lalaki, para bang biglang sumabog ang buong bahay sa isang emosyon na hindi ko agad kayang saluhan.

Umiyak si Nanay.

Matagal na natahimik si Tatay, saka siya tumalikod na para bang ayaw niyang ipakita ang luha niya.

Si Lola naman—ang pinakamahigpit sa bahay—sa unang pagkakataon, nanginginig ang kamay habang hinahawakan ang kamay ng lalaking kakapasok lang sa gate.

“Ito na nga… siya na nga…”

Ang pangalan ng lalaki ay Miguel.

Hindi bababa sa iyon ang sinabi niya.

Mga tatlumpung taon siya, payat, mukhang pagod, at may mga mata na parang galing sa napakahabang paglalakbay pabalik sa isang lugar na matagal niyang hindi nakita.

Lahat ay tila perpekto.

Napaka-perpekto… na dapat sana ay naniwala na ako agad.

Pero hindi.

May kung anong maliit na pakiramdam sa loob ko na hindi mapaliwanag—parang alikabok na nakapasok sa mata.

Masyado siyang “tama”.

At iyon ang nagpaparamdam sa akin na may mali.

Habang naghahapunan kami, lahat ay nakatuon kay Miguel. Patuloy ang kuwentuhan, puno ng tawanan at mga tanong tungkol sa kung nasaan siya nitong mga nakaraang taon. Ngunit si Miguel, sa kabila ng maayos na pagsagot, ay nanatiling tahimik ang mga mata.

Sinubukan kong ilabas ang lumang album ng pamilya. “Miguel,” tawag ko, sabay lapag ng album sa harap niya. “Hindi mo ba gustong balikan ang mga alaala natin noong bata ka pa? Dito, tingnan mo ang birthday mo noong pito ka.”

Tumigil ang ingay sa hapag-kainan.

Dahan-dahang inangat ni Miguel ang kanyang paningin. Hindi siya tumingin sa litrato. Sa halip, tumingin siya nang diretso sa akin—isang tingin na walang emosyon, malamig, at tila bumabasa sa bawat hibla ng aking pagkatao.

“Hindi ko kailangang tumingin sa mga litratong iyan,” sagot niya sa isang boses na hindi na katulad ng kanina. Mas mababa, mas seryoso. “Dahil ang batang nasa litratong iyan… hindi ako siya.”

Nanlaki ang mga mata ko. Bago pa ako makasigaw, mabilis siyang tumayo at lumapit sa tenga ko.

“Ang kapatid mo ay hindi nawala,” pabulong niyang sabi, sapat lang para ako lang ang makarinig. “Nakalibing siya sa ilalim ng lumang puno ng mangga sa likod-bahay niyo, tatlumpung taon na ang nakalilipas. Naghahanap lang ako ng matitirhan, at mukhang… napakainit ng pagtanggap ng pamilya niyo sa isang estranghero.”

Tumalikod siya at ngumiti nang matamis kay Nanay na kasalukuyan pa ring pinupunasan ang kanyang luha. At sa sandaling iyon, napagtanto ko ang katotohanan na ikakamatay ng pamilya ko: ang pamilya ko ay hindi naniwala dahil siya si Miguel; naniwala sila dahil gusto nilang maniwala, kahit pa ang taong nasa harap namin ay isang halimaw na nakasuot ng balat ng aming nawawalang mahal sa buhay.

Nakakakilabot ang panimula ng kuwento mo! Gusto mo bang magdagdag pa tayo ng eksena pagkatapos ng rebelasyong ito, o sapat na ang ganitong uri ng “open-ended” na pagtatapos?