*PINAHIYAAN NILA ANG NAKATATANDANG KAPATID NA PUNO NG PUTIK SA PAG-UWI SA PROBINSIYA, PERO NABIGLA KAMI NANG DUMATING ANG ALKALDE AT YAKAPIN SIYA NANG MAY MATINDING PAGGALANG! NALAMAN NAMIN NA SA KANYANG PINAGHIRAPANG PERA LANG PALA KAMI NABUBUHAY SA LOOB NG MARAMING TAON!**
*PINAHIYAAN NILA ANG NAKATATANDANG KAPATID NA PUNO NG PUTIK SA PAG-UWI SA PROBINSIYA, PERO NABIGLA KAMI NANG DUMATING ANG ALKALDE AT YAKAPIN SIYA NANG MAY MATINDING PAGGALANG! NALAMAN NAMIN NA SA KANYANG PINAGHIRAPANG PERA LANG PALA KAMI NABUBUHAY SA LOOB NG MARAMING TAON!**
## BAHAGI 1
“Diyos ko, Budi! Tingnan mo nga ang sarili mo! Hindi ka ba nahihiyang dalhin ang luma mong traktora rito sa bahay ni Inay ngayong Pasko ng Pagkabuhay? Ang amoy ng putik mo ay sumisira sa saya ng pagdiriwang!” sigaw ni Putri, ang bunso kong kapatid, habang ikinukumpas ang kamay sa harap ng kanyang ilong.
Ako si Budi. Tahimik lang akong nakatayo.
Kadarating ko lamang at ipinark ang aking lumang traktora sa isang sulok ng bakuran ng aming bahay sa isang liblib na lugar sa Yogyakarta. Puno ng putik ang aking damit, at kumakapit sa katawan ko ang amoy ng araw at pawis. Wala na akong oras para magpalit dahil hindi maaaring iwanan ang malaking anihan ngayong taon.
Lumabas naman si Aditya mula sa kanyang Honda Civic, suot ang mamahaling salamin sa mata.
“Naku naman, Kuya Budi,” sabi niya habang umiiling. “Matagumpay na kami sa Maynila, may magagandang karera at mataas na posisyon, pero ikaw? Pinapahiya mo kami sa harap ng mga kapitbahay. Tingnan mo ang mga sasakyan namin nina Putri at Siti—maayos na nakaparada. Tapos darating ka na parang pangkaraniwang manggagawa!”
Lumabas din si Siti mula sa kanyang Toyota Fortuner. Isa siyang espesyalistang doktor sa isang prestihiyosong ospital sa Maynila.
“Tama si Aditya,” sabi niya nang may kayabangan. “Kuya, kahit man lang sana magsuot ka ng disenteng damit. Alam mo ba? Ang halaga ng relo ko ay katumbas ng kinikita mo sa bukid sa loob ng isang taon.”
Nagtawanan silang tatlo.
Mas masakit pa sa talim ng karit na ginagamit ko sa bukid ang kanilang pagtawa.
Patuloy nilang ipinagmalaki ang kanilang mga posisyon bilang project manager, doktor, at matagumpay na accountant. Pinag-usapan nila ang mga investment, stocks, at marangyang pamumuhay sa siyudad, na para bang ang lumang bahay na ito na may punong mangga sa bakuran ay wala nang halaga.
Ngumiti lamang ako nang bahagya.
“Pasensya na,” sabi ko. “Kailangan kong tapusin ang anihan bago lumubog ang araw. Ayokong palampasin ang pagtitipon ng pamilya.”
“Pagtitipon ng pamilya?” singhal ni Putri. “Kailangan ni Inay ng kasiyahan, hindi ng taong nagdadala ng amoy-putik sa sala.”
Pumasok ako sa kusina.
Nandoon si Inay, abalang nagluluto ng adobo at iba pang handa. Tiningnan niya ako nang may pagmamahal na hindi kailanman nagbago.
“Budi, anak,” mahina niyang bulong habang hinahawakan ang marumi kong braso. “Huwag mo silang pansinin. Ipinagmamalaki kita.”
Sa labas, lalo pang lumakas ang tawanan ng tatlo kong kapatid.
Minamaliit nila ang aking trabaho. Pinagtatawanan nila ang desisyon kong manatili sa probinsiya upang alagaan ang lupang minana namin kay Itay. Sa tingin nila, mas mataas ang kanilang katayuan dahil “nagtagumpay” sila sa lungsod.
Biglang nabasag ang katahimikan ng baryo.
Umalingawngaw ang tunog ng mga sirena.
Limang maiitim na SUV na may mahigpit na seguridad ang pumasok sa makitid naming bakuran. Nagliparan ang alikabok.
Agad na tumayo nang tuwid ang aking mga kapatid at inayos ang kanilang mga damit. Akala nila ay may mahalagang opisyal na dumating para sa kanila.
“Tingnan ninyo!” buong kumpiyansang sabi ni Aditya. “Sigurado akong ang alkalde ang naghahanap sa akin. Alam niyang project manager ako ng malalaking proyekto.”
Ngumiti si Siti at inayos ang kanyang buhok.
“Malamang gusto niya tayong kausapin tungkol sa mga pamumuhunan para sa lalawigan.”
Bumukas ang pinto ng unang sasakyan.
Lumabas ang alkalde, nakasuot ng maayos na pormal na kasuotan at sinusundan ng kanyang mga bodyguard.
Mabilis na lumapit ang tatlo kong kapatid.
“Magandang hapon po, Ginoong Alkalde. Ako po si Siti, isang doktor—”
Ngunit ni hindi sila pinansin ng alkalde.
Dumaan siya sa tabi nila na para bang wala silang naroon.
Diretso siyang naglakad papunta sa kusina.
Sa sandaling iyon, naghuhugas ako ng kamay sa lumang lababo.
Huminto siya sa harap ko.
Sa harap ng lahat, iniunat niya ang kanyang mga kamay at mahigpit akong niyakap.
Nanigas sa pagkakatayo ang aking mga kapatid.
Para bang ako ang taong may pinakamalaking ambag sa buong lalawigan.
“Patawad sa aking pagkaantala, Ginoong Budi,” sabi ng alkalde, at kapansin-pansin ang matinding paggalang sa kanyang tinig. “Handa na po ang lahat ng dokumento para sa paglilipat ng lupa. Hinihintay na lamang namin ang inyong lagda bilang pinakamalaking may-ari ng lupa sa buong lalawigan…”
**Ipagpatuloy sa susunod na bahagi…**
BAHAGI 2 (WAKAS)
Katahimikan. Isang mabigat at nakabibinging katahimikan ang bumalot sa buong bakuran. Ang mga ngiti sa labi nina Putri, Aditya, at Siti ay tila napako, habang ang kanilang mga mata ay halos lumuwa sa gulat.
“A-Ano pong ibig ninyong sabihin, Ginoong Alkalde?” nauutal na tanong ni Aditya, habang pabalik-balik ang tingin sa akin at sa opisyal. “Si Kuya Budi… pinakamalaking may-ari ng lupa? Baka po nagkakamali kayo. Isang hamak na magsasaka lang po siya.”
Humarap ang alkalde sa aking mga kapatid, nawala ang ngiti sa kanyang mukha at napalitan ng seryosong tingin.
“Nagkakamali?” seryosong saad ng alkalde. “Mukhang kayo ang walang alam sa tunay na estado ng kapatid ninyo. Si Ginoong Budi ang nagmamay-ari ng halos pitumpung porsyento ng mga sakahan at ari-arian dito sa ating rehiyon. Siya ang pangunahing supplier ng bigas at mga pananim sa mga malalaking supermarket sa Maynila—kasama na ang mga kumpanyang pinagtatrabahuhan ninyo.”
Humarap muli sa akin ang alkalde at inilahad ang isang makapal na folder. “Ginoong Budi, narito na rin ang sertipiko ng pagkilala mula sa pamahalaan para sa inyong walang-sawang pagpopondo sa mga scholarship program at lokal na ospital dito sa probinsiya.”
Nabitawan ni Siti ang kanyang mamahaling bag. “Ospital? P-Pendleton Medical Hospital?” nanlalaki ang matang tanong niya.
“Oo, Doktora,” sagot ng sekretarya ng alkalde na kararating lang. “Si Ginoong Budi ang may-ari ng bulk shares ng ospital kung saan ka nagtatrabaho. Sa katunayan, siya ang pumirma sa pag-apruba ng promosyon mo bilang espesyalista noong nakaraang buwan.”
Napaluhod si Siti sa damuhan, hindi makapaniwala. Lumingon ako kay Inay na ngayon ay nakangiti na habang may luha sa mga mata. Lumapit si Inay sa amin at hinawakan ang aking kamay.
“Inay… alam ninyo ito?” tanong ni Putri, na nanginginig na ang buong katawan sa labis na hiyang nararamdaman.
“Oo, mga anak,” mahinahong sagot ni Inay. “Noong pumanaw ang inyong Itay, baon tayo sa malaking utang. Ang kakarampot na sahod ninyo sa Maynila noong nagsisimula pa lang kayo ay hindi sapat para sa inyong marangyang pamumuhay, lalo na sa pag-aaral ninyo. Si Budi… si Budi ang gabi-gabing hindi natutulog. Isinangla niya ang lahat, nagpakasubsob sa putik at ulan, para lang matustusan ang mga tuition fee, allowance, at mga sasakyang ipinagmamalaki ninyo ngayon.”
Umiiyak na lumapit si Inay kina Aditya. “Ang akala ninyo ba ay dahil sa sariling sikap ninyo kaya kayo naging matagumpay? Lahat ng monthly allowance na natatanggap ninyo sa bank accounts ninyo noon na akala ninyo ay galing sa akin, galing sa pawis at putik ng Kuya Budi ninyo.”
Parang pinagsakluban ng langit at lupa ang tatlo kong kapatid. Ang mga sasakyan nilang kumikinang at ang mga mamahaling damit na kanilang ipinagmamayabang ay tila naging basura sa kanilang paningin. Ang amoy ng putik sa aking katawan na kanina lang ay kanilang kinasusuklaman ay siya palang nagbigay sa kanila ng maginhawang buhay.
“Kuya…” umiiyak na lumapit si Putri at tinangkang hawakan ang aking kamay, ngunit napatigil siya nang makita ang putik dito—hindi dahil sa diri, kundi dahil sa matinding hiya at pagsisisi. “Patawarin mo kami, Kuya… Napakawalang-utang na loob namin.”
Lumapit din sina Aditya at Siti, nakayuko at hindi makatingin nang diretso sa aking mga mata. Ang kanilang kayabangan ay tuluyan nang natunaw.
Tiningnan ko sila nang malalim. Huminga ako ng malalim at ngumiti nang bahagya.
“Ang putik na ito,” panimula ko habang tinitingnan ang aking maruming kamay, “ay ang putik na nag-ahon sa atin sa kahirapan. Hindi ko kailanman hinangad ang inyong parangal o pasasalamat. Ang tanging gusto ko lang ay makita kayong matagumpay. Ngunit tandaan ninyo, ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa kinang ng sasakyan o sa taas ng posisyon—ito ay nasusukat sa kung paano mo itinuturing ang mga taong kasama mo noong wala ka pa.”
Nilagdaan ko ang mga dokumentong dala ng alkalde. Pagkatapos ay lumingon ako sa aking mga kapatid.
“Pumasok na kayo sa loob. Malamig na ang pagkaing inihanda ni Inay. Maghugas lang ako ng katawan, at sabay-sabay tayong magdiwang ng Pasko ng Pagkabuhay.”
Habang naglalakad ako patungo sa likod-bahay para maglinis, narinig ko ang sabay-sabay na paghagulhol ng aking mga kapatid. Batid kong ang putik sa aking katawan ay madaling mahuhugasan ng tubig, ngunit ang aral na iniwan nito sa kanilang mga puso ay hinding-hindi na nila malilimutan habambuhay.
IBINIGAY NG ANAK ANG HULING TININDANG KAKANIN SA ISANG MATANDANG PULUBI KAHIT WALA NA SIYANG PAMBILI NG GAMOT NG INA — PERO MAKALIPAS ANG TATLONG ARAW, LIMANG LUXURY CARS ANG PUMARADA SA HARAP NG KANILANG BARONG-BARONG
DIRING DIRI SI GF SA NILUTO NI MAMA NA PAKSIW NA GALUNGGONG, DAHIL SALMON FISH LANG DAW ANG KINAKAIN NIYA AT SOBRANG NAKAKADIRI DAW ANG HITSURA AT AMOY MALANSA DAW ANG GALUNGGONG. KAYA DI SIYA KUMAIN AT TINAPON NIYA SA BASURAHAN ANG ISDANG PAKSIW NA GALUNGGONG SA PLATO NIYA
Gusto Kong Maghiwalay sa Aking Mayamang Asawa Dahil Tinanggihan Niya ang Pagsagip sa Buhay ng Aking Ama – Isang Desisyon na Nagulat sa Kanyang Buong Pamilya at Nagbukas ng Bagong Kabanata sa Aking Buhay
About The Author
